Lời ca ngợi sự chiết trung tại II. János Pál pápa tér

Vậy là bạn đi vào quận 8, đến II. János Pál pápa tér, nơi những người gốc Pest lâu đời vẫn gọi là Köztársaság tér, nơi ngày xưa người ta từng bao vây tấn công trụ sở đảng, còn bây giờ tuyến tàu điện ngầm số 4 trồi lên từ lòng đất. Góc phố nơi Dologház utca đổ vào quảng trường vốn đã mang trong mình một liều lượng đậm đặc của chủ nghĩa siêu thực kiểu Pest. Bởi „dologház” là nơi mà vào thế kỷ 19 người ta nhốt những kẻ lười lao động, tức là người ăn xin, kẻ lang thang và gái mại dâm, cho đi lao động cưỡng bức một chút để học lấy kỷ cương. Sau đó nơi này thành bệnh viện, thành viện chấn thương chỉnh hình, rồi đến cuộc giằng co bất động sản lớn sau khi chế độ thay đổi, và cuối cùng những dãy nhà đổ nát ấy thuộc về Tòa Thượng phụ Chính thống giáo Constantinople.

Và đây là cú ngoặt khiến người dân vô tư lướt Google Maps phải gãi đầu: theo bản đồ, tại điểm này có một Nhà nguyện Đại kết Ba Lan–Hungary đang hoạt động.

Làm sao mà tinh thần đại kết Ba Lan–Hungary lại đến được với người Chính thống giáo Constantinople trong sân của nhà lao động cưỡng bức cũ? Thưa, vì sự chiết trung của Pest chịu được tất cả. Trong nội thất tòa nhà và ở sân trong, người ta đã dựng một nhà nguyện Chính thống giáo để tôn vinh Thánh Piroska, rồi bằng cách nào đó lại nhét thêm vào bên cạnh/bên dưới/bên trên nó cả khối đoàn kết Ba Lan–Hungary mang tên Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Đằng sau toàn bộ dự án này có một liều lượng khá nặng về sự cao cả lịch sử, cùng với nhịp cầu tinh thần giữa Đông và Tây.

Tất nhiên, trên thực tế, từ mặt phố bạn gần như chẳng thấy gì trong tất cả những điều ấy, chỉ có những bức tường ảm đạm đã chứng kiến nhiều chuyện. Đừng hình dung nó như một nhà thờ bình thường, nơi chủ nhật mọi người ghé vào sau khi đi chợ, mà hãy hình dung nó như một cơ sở khép kín hơn, mang chức năng biểu tượng và ngoại giao. Mảnh đất biệt lập kỳ lạ của Józsefváros này, nơi gắn với tình hữu nghị vĩnh cửu của hai dân tộc và với nghi lễ Byzantine, vừa vô cùng kỳ quặc vừa hoàn toàn mang chất Budapest.

Ai đi ngang qua nhất định phải ghé xem, còn ai sống ở đây thì nên biết đến nó và có lẽ cũng nên tự hào về ốc đảo nhỏ chiết trung của quận chúng ta.