II. János Pál pápa tér'de eklektizmin övgüsü

Yani şöyle: 8. bölgede yürüyorsun, karşında II. János Pál pápa tér var. Yerliler ona hâlâ Köztársaság tér diyor. Eskiden burada parti binası kuşatılmıştı, şimdi ise 4 numaralı metro yerin altından çıkıyor. Dologház utca’nın meydana açıldığı köşe zaten bol miktarda Budapeşte usulü gerçeküstücülük taşıyor. Çünkü çalışma evi, 19. yüzyılda işsiz güçsüzlerin, yani dilencilerin, serserilerin ve fahişelerin düzeni öğrensinler diye biraz zorunlu çalışmaya kapatıldığı yerdi. Sonra hastane, kaza kliniği oldu, ardından rejim değişikliğinden sonraki büyük emlak çekişmesi başladı ve harap pavyonlar sonunda Konstantinopolis Ortodoks Patrikhanesi’ne verildi.

Ve işte Google Haritalar’da gezinen şüphesiz vatandaşın başını kaşıtan dönüm noktası: haritaya göre bu noktada bir Polonya–Macar Ekümenik Şapeli faaliyet gösteriyor.

Eski çalışma evinin avlusunda Polonya-Macar ekümenizmi, Konstantinopolis Ortodokslarına nasıl bağlanıyor? Şöyle ki: Budapeşte eklektizmi her şeyi kaldırır. Bina içinde ve iç avluda Aziz Piroska anısına bir Ortodoks şapeli oluşturmuşlar, bir şekilde yanına/altına/üstüne II. János Pál pápa adını taşıyan bu Polonya-Macar birliğini de eklemişler. Bütün projenin ardında hatırı sayılır bir tarihî yücelik payı ve Doğu ile Batı arasında manevi bir köprü var.

Gerçekte tabii sokak cephesinden bunların neredeyse hiçbirini göremezsin, yalnızca kasvetli, çok şey görmüş duvarlar var. Burayı, pazardan sonra pazar günü halkın doluştuğu sıradan bir kilise gibi düşünmemek gerek; daha kapalı, sembolik ve diplomatik işlevli bir üs gibi düşünmek gerek. İki ulusun ebedî dostluğunun ve Bizans ayininin Józsefváros’a (Budapeşte’nin 8. bölgesi) ait bu tuhaf kalıntısı aynı anda sonsuz derecede tuhaf ve tamamen Budapeşte’ye özgü.

Yoldan geçen mutlaka görmeli, burada yaşayan ise bunu bilmeli ve belki bölgemizin bu eklektik küçük vahasıyla gurur da duymalı.